Muzeum Witrażu
Kuratorzy: Karolina Kolenda, Wojciech Szymański
wernisaż 06.11.2010 godz.13:30
09-30.11.2010, wtorek-sobota

Celem ogólnym wystawy będzie zaprezentowanie nowych technologii i materiałów we współczesnym dizajnie, które wykorzystują jako tworzywo materię przezroczyste, półprzezroczyste, przepuszczające światło. Celem szczegółowym wystawy było zaznajomienie widza ze współczesnym wzornictwem przemysłowym i najnowszymi technologiami wykorzystywanymi w budownictwie, projektowaniu mebli, elektroniki i oświetlenia, które wykorzystują jako wartość transparentność materiałów. Drugim celem będzie ukazanie widzom wybranych przykładów współczesnego dizajnu w kontekście historyczno-teoretycznym. Przedmioty zostaną pokazane jako dzieła sztuki minimalistycznej i postminimalistycznej, wypreparowane ze swojego naturalnego otoczenia i odarte ze swojej pierwotnej funkcji. Istotnym punktem odniesienia dla współczesnej architektury "szklanych domów" pragniemy także uczynić idee architektów rewolucjonistów z drugiej połowy XVIII wieku, wykorzystane dopiero w XX wieku przez Miesa van der Rohe w Barcelonie. Wystawa ściśle nawiązuje do historii miejsca, które dziś zajmuje krakowskie Muzeum Witrażu. Witraż uznać można (obok alabastru) za pierwszy w kontekście historycznym przypadek wykorzystania właściwości półprzezroczystości w projektowaniu. Zebrane eksponaty, podobnie jak witraż, zwłaszcza młodopolski, pomimo swoich ultranowoczesnych aspiracji w uzyskaniu transparentności, także więcej skrywają, grając cieniem i niedomówieniem, aurą pewnej dali i tajemnicy, ukazując swoje dekadenckie oblicze przełomu wieków.

Problematyka wystawy:

Świat doby późnego kapitalizmu i globalnej obsesji na punkcie wizji końca historii, zachorował na transparentność. Transparentne mają być nasze wybory, decyzje, język, którym się posługujemy, kryteria zachowań. Transparentność jako słowo-klucz wyjęte zostało z języka korporacjonizmu i mediów publicznych i odbija się także jak w zwierciadle we współczesnym dizajnie i architekturze. Idea przezroczystości jest szeroko stosowana w architekturze XX wieku, sięgająca do oświeceniowych idei architektów-rewolucjonistów i ich racjonalności, za którą skrywają się dyskursy dyscyplinujące. W ostatnich latach pojawiły się jednak na rynku także przezroczyste wzmacniacze dźwięku oraz telefony komórkowe, tak jakby także nasze myśli i głos miały stać się przezroczyste. Architekci wizję przezroczystości rozciągnęli także na ściany nośne budynków, proponując stosowanie przezroczystego betonu.

Przezroczystość idzie w parze z ideą dematerializacji artefaktu. Przepuszczające światło materiały zmieniają statyczne i obciążone ciężarem materiału przedmioty w rzeczy, których materialność ulatnia się, pozostawiając jedynie kształt, formę oraz światło. Wielka idea neoplatonizmu i nauka o stopniach bytu, w których materia zajmuje najpośledniejsze miejsce, materia, z której należy się wyzwolić, powraca w tych projektach po przeszło dwóch tysiącleciach. Być może jest to forma naszej dzisiejszej metafizyki z otoczką pewnej tajemnicy, aury oddalenia opisywanej przez Waltera Benjamina? Jedyna dostępna dzisiaj forma duchowości? Wszak przezroczysty beton i lampy zaprojektowane w kosmicznej technologii, tak jak alabastrowe szyby w bizantyńskich świątyniach i pałacach, przepuszczają światło miękkie, tajemnicze. Takie światło nie pozwala dojrzeć wyraźnych kształtów przedmiotów, raczej ich zbliżone, miękkie formy, cienie; jak te na ścianie Platońskiej jaskini.

Jest w tym dizajnie z pewnością nuta dekadencji, schyłkowej duchowości, próba mierzenia się z dzisiejszymi ideami transparentności, które są kolejnymi mutacjami dyskursu władzy, a jednocześnie próba ocalenia aury i tajemnicy.

partnerzy:







sponsor:




OBEJRZYJ GALERIĘ ZDJĘĆ (marro)aby powiększyć, kliknij wybrane zdjęcie