Modernizm w Nowej Hucie

* KRAKÓW
* Oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, Dzieje Nowej Huty, os. Słoneczne 16
* wystawa: Modernizm w Nowej Hucie
* 19 kwietnia – 1 lipca 2012 r.

*

Lata 60. w Nowej Hucie – urbanistyka, architektura i wnętrza.

Wystawa „Modernizm w Nowej Hucie” obejmuje lata 1956-1970, czyli tzw. epokę gomułkowską, nazywaną często, choć mało precyzyjnie, latami sześćdziesiątymi.

Odbiornik telewizyjny „Szmaragd”, Warszawskie Zakłady Telewizyjne, produkcja od 1960, sklejka, lakier, tworzywo termoplastyczne. Wł. Maria i Wacław Sawicz

Po 1956 r. przeobrażania polityczne korzystnie wpłynęły na zmianę sytuacji w szeroko pojętej sztuce. Zza żelaznej kurtyny docierały do Polski nowe prądy w filozofii, literaturze, muzyce, plastyce i wzornictwie przemysłowym. Jednak – równocześnie – od połowy lat 60. nasiliły się tendencje polityczne zmierzające do likwidacji postępowych trendów. Jednak mimo wszystko wspomniane lata 1956-1970 były czasem względnego otwarcia Polski na świat oraz swoistej wolności.

Przenośny radioodbiornik „Czar”, Zakłady Radiowe im. Marcina Kasprzaka w Warszawie, produkcja od 1960, tworzywo termoplastyczne. Wł. Piotr Nitecki

Nowohucka ekspozycja prezentuje przemiany, jakie zaszły w architekturze dzielnicy od przełomowego roku 1956, kiedy zerwano z socrealistyczną zabudową na rzecz nowej – modernistycznej. Owe zmiany pojawiają się jeszcze w obrębie starego kompleksu Nowej Huty, ale przede wszystkim w kształtowaniu nowych osiedli, które powstały poza wytyczonym pierwotnie planem. Wybudowano je na terenie Wzgórz Krzesławickich i Bieńczyc. Górną czasową granicą wystawy jest rok 1970, stąd ekspozycja zawiera również wstępne projekty Mistrzejowic.

Zestaw śniadaniowy, Zakłady Fajansu „Włocławek” we Włocławku, koniec l. 50. XX w., fajans malowany podszkliwnie. Wł. Marzena i Wacław Sawicz

We wspomnianym okresie zaszły również ogromne zmiany w postrzeganiu wnętrz mieszkalnych. Mała powierzchnia mieszkania rzutowała na jego wyposażenie. Rozpoczęła się moda na urządzanie mieszkań, a nie na ich meblowanie. O aktualnych trendach w wystroju wnętrz informowały książki opatrzone zdjęciami i fotografiami. W gazecie codziennej „Głos Nowej Huty” w okresie 1960-1965 cyklicznie pojawiała się rubryka „Urządzamy mieszkanie”, a później „Architekt wnętrz radzi”.

Na wystawie prezentujemy meble, jakie spotykało się w mieszkaniach w tamtych latach. Są to meble utrzymane w duchu nowoczesnym oraz  te w tradycyjnym stylu i tzw. meble na wysoki połysk.

Zabudowa os. Kolorowego, grudzień 2011. Fot. Tomasz Kalarus. Wł. MHK

Ze względów polityczno-gospodarczych Nowa Huta była bardzo ważnym punktem na mapie Polski. Zmiany architektoniczno-urbanistyczne, jakie tu zachodziły miały wpływ na nowo powstające osiedla w całym kraju. Jednocześnie na charakter nowohuckich osiedli, bloków i wnętrz mieszkalnych wpływały centralistyczna polityka władz oraz  zmiany w innych polskich ośrodkach.

Punktowce z „latającymi dachami” w pobliżu Ronda Czyżyńskiego, os. Kolorowe, grudzień 2011. Fot. Tomasz Kalarus. Wł. MHK

Już od momentu powstania Nowa Huta wzbudzała ogromne emocje jako symbol zmian politycznych i światopoglądowych. Była wizytówką realizmu socjalistycznego, a budowa Kombinatu  i tworzenie miasta socrealistycznego szeroko komentowano. Ta część historii Nowej Huty jest dziś dobrze opracowana. Natomiast architekturze i osiedlom powstającym po 1956 r. nie poświęca się równie dużo uwagi. My próbujemy zmienić ten stan rzeczy. Robimy to mając na uwadze, że powstające po roku 1956 nowohuckie osiedla, bez względu na to jak je dziś oceniamy, wpisują się w historię architektury polskiej i z tego względu stanowią ogromną wartość.

Fasada z mozaiką na budynku Państwowej Szkoły Muzycznej na os. Centrum E, marzec 2012. Fot. i wł. MHK

 

 

Comments are closed.

Design Attack

Strona dedykowana Festiwalowi Design Attack, a także wydarzeniom związanym z szeroko pojętym wzornictwem.